Mittelaltermarkt Bretten — Peter-und-Paul-fest in juli
Mittelaltermarkt in Bretten: ambachtsstanden, schänken en middeleeuws treiben bij het Peter-und-Paul-fest in het eerste juliweekend — geen apart evenement. Programma, route vanaf Schellbronn, tickets en verschil met de adventmarkt in Pforzheim.
Het middeleeuwse treiben in Bretten hoort bij het Peter-und-Paul-fest — niet bij een losstaande adventmarkt zoals Blumenhof in Pforzheim. In het eerste juliweekend (vr-ma) verandert de Melanchthonstad in de Kraichgau in een van de grootste historische stadsfeesten van Baden-Württemberg: ambachtsstanden, schänken en eetkraam in de binnenstad, plus meer dan 50 gewadengroepen, burgerwachten en fanfares. Marktplatz, Kirchplatz, Simmelturm-arena en boerenkamp zijn centrale locaties. Controleer het exacte programma op peter-und-paul.de/programm/ voor vertrek — tijden kunnen door het weer verschuiven.
Vrijdagavond valt traditioneel op de marktplatz het startschot: stadsbaljuw, festgemeinschaft en officiële opening, daarna gauklerei, muziek en middeleeuwse beroepen in de steegjes. Middeleeuwse standen, schänken en eten verspreiden zich over de voetgangerszone — niet alleen op de marktplatz, maar langs de binnenstadsgassen. Wie uitsluitend historische sfeer zoekt, blijft in de binnenstad; de moderne kermis ligt apart in de Sporgasse bij de Sporgassenparkeerplaats.
Zaterdagmiddag speelt de Simmelturm-arena de Slag om Brettheim van 1504 na — de moedige uitval van de Brettense burgers tegen hertog Ulrich van Württemberg, volgens de kroniek van Georg Schwarzerdt, broer van Melanchthon. Voor de arena geldt volgens de organisator een extra ticket (Tourist-Info Bretten). Zondag trekken vanaf 14:30 ongeveer 3000 gekostumeerden in de historische optocht door de binnenstad; in de zondagnacht herinnert de pestoptocht aan donkere kanten van de middeleeuwen. Maandag eindigt het feest met de Schwartenmagen-optocht vanaf 11:00 op de marktplatz en de uitreiking van de ere-Schwartenmagen.
Wat het Peter-und-Paul-fest onderscheidt van een gewoon volksfeest: de ensceneringen volgen een historisch draaiboek — het beleg van 1504, fanfare- en burgerwachttraditie, geleefd kampingleven in plaats van pure kermis. Ambachtsstanden, eetkraam, minnezang op de Kirchplatz en kinderprogramma vullen het spektakel aan; het karakter is gezinsvriendelijk en nuchter, geen pretpark. Sinds 2014 staat het feest in het landelijke register van immaterieel cultureel erfgoed.
Ten opzichte van de advent-Mittelaltermarkt in Pforzheim (Blumenhof, eind november tot 30 december, gratis toegang) is Bretten een zomertegenhanger: vier dagen in plaats van een lang seizoen, toegang met PuP-plakette in plaats van vrije toegang, heel festterrein in plaats van één plein. Beide passen bij ambacht, gauklerei en historische sfeer — op verschillende jaargetijden en met ander karakter.
Zaterdagavond concentreert het programma zich in de Simmelturm-arena: om 21:30 de Grote Zapfenstreich van de burgerwachten, om 23:00 het Peter-und-Paul-Brillantvuurwerk boven de daken. Wie beide wil zien, plant voldoende marge in — 's avonds is het druk, en rond het stadspark gelden vanwege het vuurwerk doorgaans vanaf circa 22:30 afsluitingen (Postweg, Engelsberg/Apothekergasse, promenadewegen). Vroeg komen loont.
Ongeveer 50 minuten rijden vanaf Ferienpark Schellbronn — door het Enztal richting Pforzheim en verder de Kraichgau in. Zonder auto: Bretten is per S-Bahn bereikbaar; in het festweekend rijden meerdere KVV-buslijnen gratis in de stad — bijzondere dienstregeling en nachtverbindingen bij KVV controleren. Festingangen liggen onder meer aan de Luisenstraße (halte Stadtmitte, enkele loopminuten) en am Gottesacker Tor (station).
Toegang met PuP-ticket of leren plakette — online op peter-und-paul.de/tickets/ en aan de dagkassa's (vanaf ongeveer 30 minuten voor opening). Parkeerplaatsen in de binnenstad zijn beperkt; de smart-mobilitykaart op peter-und-paul.de toont festparkeerplaatsen, podia en routes. Zufahrtssperren gelden dagelijks vanaf toegangscontrole (vrijdag doorgaans rond 17:00, zaterdag rond 14:30, zondag en maandag rond 10:30) tot laat in de nacht; zondags absoluut parkeerverbod op de optochtroute. Verkeers- en sperrhinweisen publiceert de stad Bretten voor het fest — voor vertrek programma en route afstemmen.